Perfectionisme in het ondernemerschap - hoe herken je het en wat kun je ermee

Perfectionisme in het ondernemerschap: hoe herken je het en wat kun je ermee?

Als je je erin gaat verdiepen ontdek je dat behoorlijk veel ondernemers perfectionistische neigingen hebben; ik kan het weten ;-). Misschien herken je het wel: je stelt taken uit omdat je nog nét iets meer voorbereiding wilt doen. Je werkt lange dagen, maar hebt aan het einde van de week het gevoel dat je eigenlijk niets écht af hebt. Of je hopt van het ene idee naar het andere, omdat het vorige plan niet goed genoeg bleek.

Ik weet hoe het voelt. Jarenlang was perfectionisme voor mij een ‘negatieve eigenschap’ die stiekem natuurlijk positief was. Toen ik nog in loondienst werkte gebruikte ik het ook steevast als me in sollicitatiegesprekken naar mijn minder goede eigenschappen gevraagd werd. Ik was er toen namelijk nog van overtuigd dat mijn drang naar perfectie stiekem mijn grootste kracht was. Het zorgde ervoor dat ik hoge standaarden had, dat ik oog had voor detail en dat ik altijd streefde naar het beste. Maar in de praktijk hield het me vaker tegen dan dat het me verder hielp.

Pas toen ik ging ondernemen ontdekte ik dat mijn perfectionisme véél meer invloed had op mijn werk en mijn dagelijks leven. Pas toen ontdekte ik namelijk wat het écht was.

Veel ondernemers denken dat perfectionisme alleen gaat over alles perfect willen doen. Maar in werkelijkheid heeft het veel meer lagen. En juist die minder zichtbare kanten kunnen je groei als ondernemer onbewust enorm afremmen.

Wat is perfectionisme in ondernemerschap?

Perfectionisme is meer dan alleen streven naar hoge kwaliteit. Het is een beschermingsmechanisme van je brein, dat slimme trucjes inzet om je veilig in je comfortzone te houden en je te behoeden voor de eventuele pijn van falen, schaamte, afwijzing of kritiek.

Is perfectionisme dan alleen maar slecht? Nee, niet perse! Maar er zit een groot verschil tussen gezonde ambitie en belemmerend perfectionisme:

  • Gezonde ambitie motiveert je om het beste uit jezelf te halen, zonder dat het je plezier kost. Het zorgt er niet voor dat je bepaalde dingen laat uit angst of onzekerheid.
  • Belemmerend perfectionisme zorgt ervoor dat je pas iets doet als je zeker weet dat het perfect zal zijn en vaak betekent dat dat je het helemaal niet of maar half doet.

Hoe herken je perfectionisme als ondernemer?

Ik zei net al: perfectionisme is méér dan alleen de lat hoog leggen voor jezelf en graag perfecte resultaten af willen leveren. De échte uitingen van perfectionisme kunnen behoorlijk sneaky en subtiel zijn, maar hebben wel een ontzettend groot effect op wat je wel en niet doet.

Kenmerk perfectionisme 1: uitstelgedrag

Je schuift belangrijke taken voor je uit of vult je tijd met taken die totaal niet belangrijk zijn voor het grotere plaatje (met andere woorden: om je doel te halen). Denk aan nog één keer je website aanpassen voordat je je aanbod deelt, of eerst al je e-mails beantwoorden voor je aan die lastige opdracht begint. Maar ook nieuwe dingen blijven leren of altijd maar bezig zijn met plannen maken zijn vormen van uitstelgedrag.

Uitstelgedrag bij perfectionisten is zelden Netflixen op de bank met een zak chips, terwijl je eigenlijk zou moeten werken. En dat maakt het zo lastig om het te spotten. Vaak doe je taken die wel productief lijken, maar in werkelijkheid vermijd je door het doen van die makkelijke taak de taak die spannend voelt. Op de korte termijn kan het daardoor ook best lekker voelen, maar waarschijnlijk ben je aan het einde van de week vaak gefrustreerd omdat je niet echt iets hebt gedaan wat je verder brengt met je bedrijf.

Kenmerk perfectionisme 2: overwerken

Je maakt structureel te lange dagen, niet omdat het moet, maar omdat je vindt dat je nog niet genoeg gedaan hebt. Je zegt dingen tegen jezelf als: “Ik vind mijn werk gewoon super leuk!” of “Ik zou niet weten wat ik moet doen in m’n vrije tijd”. Je gunt jezelf pas rust als alles af is, wat als ondernemer natuurlijk nooit gebeurt…

Dit is een enorm hardnekkige uiting van perfectionisme en bovendien een lastige om te doorbreken. De oplossing ervoor is namelijk iets wat wij perfectionisten erg oncomfortabel vinden: rust nemen.

Echte rust legt namelijk vaak een probleem bloot: je voelt je misschien slecht als je rust neemt. Alsof je zou moeten werken. Er is opeens ruimte voor allerlei gedachtes en gevoelens die je liever niet ervaart… Maar rust is noodzakelijk voor succes. Als je niet oké bent met af en toe rust nemen, is het des te belangrijker dat je het doet.

Kenmerk perfectionisme 3: alles-of-niets denken

Je begint enthousiast aan een project, maar zodra het niet direct soepel gaat of het resultaat tegenvalt, laat je het vallen. Je perfectionistische brein laat je denken dat het óf perfect is, of dat je er beter mee kunt stoppen. Door dat zwart-witdenken hollen veel ondernemers van idee naar idee, zonder dat er iets echt afkomt.

Dit alles of niets denken is ook weer een beschermingsmechanisme. Je bent in het begin mega enthousiast over een idee en je bent ervan overtuigd dat het het beste idee ter wereld is. Op dat moment zit je in de ‘alles’ fase. Je hebt op dat moment nog geen ‘bewijs’ dat dit idee niet goed gaat werken. Je voelt je on top of the world. Maar dan komt het moment dat je jouw idee gaat delen met anderen. En je merkt dat zij er minder positief over zijn dan jij. Ze zijn niet direct zo enthousiast als jij of staan niet in de rij om je nieuwe product te kopen.

Dat is het moment dat de twijfel toeslaat. En dat jij ook allerlei minpunten van het idee gaat zien. Deze minpunten blijven rondmalen en uiteindelijk hak je de knoop door: dit wordt ‘m niet. Tijd om met iets nieuws te starten.

En zo blijft dit proces zich herhalen, waardoor je eigenlijk niet veel verder komt.

Kenmerk perfectionisme 4: angst voor oordeel

Je past je keuzes aan aan wat je denkt dat anderen verwachten. Je zegt vaker ja dan goed voor je is, of je stelt zichtbaarheid uit omdat je bang bent voor kritiek. Soms zijn het specifieke personen van wie je de mening spannend vindt, maar vaker nog denk je iets algemeners als: “wat zullen ze wel niet denken?” of “wat als iemand een rotopmerking achterlaat onder deze post?”.

Hallo people pleaser! De drang om het anderen naar de zin te maken, kan zo hardnekkig zijn dat je eigenlijk nooit rekening houdt met wat JIJ wilt. Als ondernemer kan het resultaat daarvan zijn dat je een bedrijf runt dat eigenlijk helemaal niet past bij wie jij bent en waar je naartoe wilt. Bovendien val je vaak veel minder op omdat je je niet durft uit te spreken over wat jij echt belangrijk vindt. Je durft geen keuzes te maken uit angst om mensen uit te sluiten. Een niche kiezen vinden people pleasers bijvoorbeeld vaak lastig.

Kenmerk perfectionisme 5: overwhelm

Je ziet door de bomen het bos niet meer, omdat je elke beslissing eindeloos overdenkt. Je wilt alle opties afwegen, het juiste kiezen, niets fout doen. En daardoor sta je juist stil. Je blijft vastzitten in overwhelm omdat dat veiliger voelt. Geen keuze maken is makkelijker dan wél een keuze maken en er vervolgens achterkomen dat het de ‘verkeerde’ was.

Ondernemers die vastzitten in overwhelm kijken vaak veel naar wat andere ondernemers doen. In de hoop dat dit hen helpt om een keuze te maken. Maar wat dit doet is dat het nóg meer opties geeft die je misschien zelf nog niet had bedacht. Hoe fantastisch de tips en adviezen van andere ondernemers ook zijn, ze zorgen dus vaak voor méér stress.

Ebook van overdenken naar ondernemen

Van hard naar slim werken?

Download gratis mijn e-book Van overdenken naar ondernemen met 16 slimme aanpassingen om je tijd, energie én marketing te optimaliseren!

Hoe perfectionisme de groei van je bedrijf tegenhoudt

Op korte termijn kan perfectionisme je best wat opleveren: je werkt hard, je let op details, je bent betrouwbaar. Maar op de lange termijn kan het je bedrijf juist tegenhouden.

  • Minder actie: doordat je zoveel wikt en weegt, zet je minder stappen.
  • Langzamere beslissingen: je blijft hangen in analyse in plaats van in beweging te komen.
  • Minder zichtbaarheid: bang om niet perfect over te komen, deel je minder van jezelf en je aanbod.
  • Hogere kans op uitputting: overwerken en jezelf voorbijlopen liggen op de loer.

Het vervelende aan deze gevolgen van perfectionisme is dat ze vaak erger worden als je er niet bewust van bent en het niet aanpakt. Ik zie perfectionisme als een spiraal, waar je zowel op kunt afglijden als opklimmen. Stel ik neem het eerste punt als voorbeeld: je onderneemt minder actie. Wat er vervolgens kan gebeuren is omdat je minder acties doet, je gaat twijfelen aan jezelf. Je vergelijkt jouw progressie misschien met anderen en dat zorgt voor onzekerheid. Die onzekerheid zorgt vervolgens voor méér twijfel en daardoor voor nog minder actie.

Zo wordt het steeds lastiger om jezelf uit deze negatieve spiraal te krijgen. Maar don’t worry, het is absoluut mogelijk! Een spiraal werkt namelijk twee kanten op: naar beneden, maar zeker ook naar boven! Met de juiste aanpak bouw je stap voor stap aan je zelfvertrouwen.

Wat kun je doen aan perfectionisme?

Perfectionisme hoeft geen blokkade te blijven. Deze stappen helpen je om het meer in je voordeel te laten werken:

Word je bewust van je patronen

Eén van de allergrootste stappen die je kan zetten is je bewust worden van je eigen perfectionistische patronen. Je kunt geen overtuigingen of blokkades tackelen als je ze niet herkent. Alleen al door stil te staan en te reflecteren op bepaalde acties en je af te vragen of dit perfectionistisch gedrag is, kun je soms al enorme vooruitgang boeken. Let op signalen als steeds bepaalde taken uitstellen, jezelf wegcijferen, je agenda volproppen met taken of constant twijfelen over een beslissing.

Doorbreek alles-of-niets denken

Heel veel perfectionisten zijn zwart/wit denkers als het over hun eigen werk gaat. Het is of fantastisch of compleet sh*t. Terwijl bijvoorbeeld een nieuw product als je het net lanceert nog helemaal niet optimaal is. Maar door het weg te gooien en met iets nieuws te starten, leer je nooit verbeten op basis van feedback of reacties van je potentiële klant. Betrap je jezelf op dit alles-of-niets denken? Grijp dan in en probeer kleine aanpassingen te doen, in plaats van compleet opnieuw te beginnen.

Vier je successen

Hoe klein ook. Dit helpt je om je zelfvertrouwen stap voor stap op te bouwen op de best mogelijke manier: met acties die JIJ hebt gedaan. Bovendien laat het ook nog eens duidelijk je voortgang zien. Iets wat we als perfectionisten ook nog wel eens vergeten.

Stel grenzen

Lastig, maar o zo belangrijk! Leren om nee te zeggen als je iets niet wilt. Dat geldt voor klanten die je batterij leegtrekken en opdrachten die niet meer bij je passen, maar zeker ook voor je privéleven, waar je ook keuzes mag maken op basis van wat JIJ belangrijk vindt.

Reflecteer regelmatig

Eén van mijn belangrijkste tools is reflecteren. Als je nooit terugkijkt op wat je hebt gedaan, gedacht of gevoeld, dan is het ontzettend lastig om daar van te leren en het een volgende keer anders aan te pakken. Plan daarom een wekelijkse check-in met jezelf: wat ging goed, wat kan anders, en waar ben je trots op?

Mijn ervaring met perfectionisme

Het loslaten van belemmerend perfectionisme is voor mij het verschil geweest tussen constant vastlopen en met vertrouwen ondernemen. Niet omdat ik nu nooit meer een perfectionistische gedachte heb of nooit meer in een van de valkuilen trap, maar omdat ik weet hoe ik ermee om kan gaan.

Ik heb geleerd dat ik geen perfect plan of perfecte uitvoering nodig heb om resultaten te behalen. Juist door te starten, te leren en bij te sturen, groeit mijn bedrijf op een manier die bij mij past.

Reflectie voor jou

Welke van de bovenstaande signalen herken jij in je eigen ondernemerschap? En wat is één kleine stap die je deze week kunt zetten om je perfectionisme wat meer los te laten? Deel het met mij in een reactie of stuur me jouw volgende stap via de mail.

Wil je ontdekken hoe je minder blijft hangen in twijfelen, plannen en uitstellen en wél de stap zet naar actie? Download gratis mijn e-book Van overdenken naar ondernemen. Daarin deel ik 16 slimme aanpassingen om je tijd, energie en marketing te optimaliseren.

Tot snel💛

Aan de slag met je perfectionisme

Wil je stoppen met uitstellen? Ben je klaar met dat constant twijfelen aan jezelf? En wil je de focus leggen op groeien richting je doel?

Maak kennis met het Productieve Perfectionisten groepsprogramma en ontdek hoe je jouw perfectionisme onder controle krijgt! Zodat je stap voor stap kunt werken richting het bedrijf van je dromen en je doelen gaat halen💪

Foto van Britte

Britte

Even sparren?

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Je hebt genoeg plannen. Het is tijd om ze uit te voeren!

Nu is het moment!

Je hebt nog

dagen
uur
minuten

Ben jij klaar met jezelf tegenhouden om voor het bedrijf van je dromen te gaan? 

In het Productieve Perfectionisten groepsprogramma ontdek je hoe je uit die vicieuze cirkel van perfectionisme stapt en word je de beste versie van jezelf.

De deuren zijn nu open t/m maandag 17 maart 2025 22.00 uur! Meld je direct aan👇

Yes, let's do this!

Kies het aantal sessies dat je wilt en selecteer de gewenste betaaloptie. Klik vervolgens op de knop toevoegen aan winkelmand om en vul daar je gegevens in.

Klaar voor de volgende Focusweek workation?

De Focusweek workation in 2023 is inmiddels achter de rug! In 2024 komt er weer een volgende editie. Wil jij als eerste alle info én de beste prijs? Zet jezelf op de wachtlijst!

Vul het formulier in en ik hou je op de hoogte van volgende edities.

Brochure Focusweek workation aanvragen

Helaas, je bent te laat om je aan te melden voor de eerste Focusweek Workation. Ben je nieuwsgierig naar de invulling van mijn workation? Je kunt de brochure nog steeds aanvragen. Vul je gegevens in en je krijgt ‘m binnen een paar minuten in je mailbox!

Na een paar minuten nog niets binnen? Check ook even je spam-folder! Of stuur me even een berichtje.

Ai, je bent te laat!

Helaas! Je kunt niet meer meedoen met de Focusweek online summer editie in 2023! 

Vul het formulier in en ik hou je op de hoogte van volgende edities.

Whoohoo, je bent er bijna!

Voeg het product toe aan je winkelwagen, vul je gegevens in en je kunt direct aan de slag met de masterclass Valideer je businessidee in één dag. Je krijgt ‘m binnen een paar minuten in je mailbox!